ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Η κρίση, είναι αλήθεια, μας φτώχυνε πολύ. Πολυτέλειες που είχαμε συνηθίσει να απολαμβάνουμε χάθηκαν μονομιάς. Πολλοί έχασαν ακόμα και τα βασικά: το σπίτι τους, τη δουλειά τους, την υγεία τους, τα όνειρά τους. Όμως μέσα από αυτή τη διαδικασία της καταστροφής βγήκε και κάτι καλό. Ο δρόμος της αλληλεγγύης και του συλλογικού αγώνα, που για δεκαετίες είχε αφεθεί να χορταριάζει κρυμμένος πίσω από τόνους καταναλωτικών αγαθών και ανέμελου ατομισμού, άρχισε να ξαναβγαίνει στην επιφάνεια. Και όλο και περισσότεροι τον ακολουθούν. Στο άρθρο αυτό παρουσιάζουμε την εμπειρία 2 εμβληματικών πλέον κινημάτων της πόλης:των εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής και της ΕΡΤ3.

ΒΙΟ.ΜΕ.

Πρόκειται για την πρώτη περίπτωση λειτουργικής κατάληψης εργοστασίου στην Ελλάδα. Για την πρώτη φορά δηλαδή που ένα εργοστάσιο «απαλλοτριώνεται» από τους ιδιοκτήτες του και διευθύνεται απευθείας και αποκλειστικά από τους εργάτες του. Αντίστοιχες προσπάθειες έχουν υπάρξει ιστορικά πολλές στο εξωτερικό – με τα πρώτα παραδείγματα να έρχονται από την Ιταλία, τη Ρωσία και την Γαλλία του μεσοπολέμου και τα τελευταία από την Αργεντινή της τελευταίας δεκαετίας – ποτέ όμως εδώ πέρα.

Η ιστορία της ξεκινάει στα 2011. Μέχρι τότε η Βιομηχανική Μεταλλευτική ήταν απλά άλλη μία εταιρεία του ομίλου Φιλίππου, θυγατρική της Φιλκεράμ. Πολύ κερδοφόρα (ένα από τα 20 πιο κερδοφόρα εργοστάσια της βόρειας Ελλάδας) και με πολύ καλό όνομα στις διεθνείς αγορές. Ώσπου οι ιδιοκτήτες της άρχισαν να χρησιμοποιούν τα αποθεματικά της για να καλύπτουν τις «τρύπες» που είχαν ανοίξει στους ισολογισμούς της μητρικής Φιλκεράμ. Λόγω αυτής της διαρκούς αιμορραγίας της η ΒΙΟ.ΜΕ. άρχισε από το 2009 να γίνεται προβληματική και η ίδια. Ώσπου στα 2011, μετά την πτώχευση της Φιλκεράμ, έκλεισε βουτηγμένη στα χρέη.

Οι ιδιοκτήτες της τότε στην κυριολεξία την εγκατέλειψαν αφήνοντας το εργοστάσιο στην τύχη του και τους 70 εργαζόμενούς του απλήρωτους για τέσσερις μήνες. Οι 30 από αυτούς έφυγαν. Οι υπόλοιποι 40 όμως, έπειτα από δύο περίπου χρόνια προετοιμασίας και αφού μελέτησαν την διεθνή εμπειρία, αποφάσισαν να το ξαναλειτουργήσουν μόνοι τους με το σύνθημα «Δεν μπορείτε εσείς, μπορούμε εμείς!». Και τα κατάφεραν! Και έτσι σήμερα, δύο χρόνια μετά, η ΒΙΟ.ΜΕ. λειτουργεί και πάλι κανονικά ως αυτοδιαχειριζόμενο πλέον εργοστάσιο, με όλες οι αποφάσεις να λαμβάνονται από τη Γενική Συνέλευση των εργαζομένων, όπου συμμετέχουν όλοι ισότιμα.

Βέβαια, η επιχείρηση δεν μπορεί πια να παράγει τα είδη που έφτιαχνε παλιά, καθώς οι εργαζόμενοι στερούνται των κεφαλαίων που θα τους επέτρεπαν να αγοράζουν τις πανάκριβες πρώτες ύλες. Έτσι έχει περιοριστεί στην παραγωγή ήπιων καθαριστικών και σαπουνιών, που διακινούνται στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς από σωματεία και κινήματα αλληλεγγύης. Μπορεί να μην ακούγεται πολύ σπουδαίο, όμως είναι αρκετό για να εξασφαλίζει στους εργαζόμενούς της ένα αναγκαίο εισόδημα επιτρέποντάς τους παράλληλα να κρατάνε το όραμά τους για εργατικό έλεγχο στα μέσα παραγωγής ζωντανό.

Οι ίδιες οι εγκαταστάσεις της ΒΙΟ.ΜΕ. είναι πλέον ανοιχτές στο κοινό και κατά καιρούς φιλοξενούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, λαϊκές αγορές χωρίς μεσάζοντες αλλά και συναντήσεις διαφόρων κινημάτων της βόρειας Ελλάδας (π.χ. των κατοίκων από τις Σκουριές της Χαλκιδικής αλλά και των εργαζομένων της ΕΡΤ3). Γενικά ο αγώνας της ΒΙΟ.ΜΕ. έχει βρει πολλούς υποστηρικτές εντός και εκτός Ελλάδας και αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς. Στο διαδίκτυο γίνεται πολύς «θόρυβος» γύρω από το όνομά της, ενώ ακόμα και οι Social Waste, το ελληνικό hiphop συγκρότημα με τους πολιτικούς στίχους, έχουν γυρίσει στους χώρους του εργοστασίου το videoclip ενός τραγουδιού τους (Στην γιορτή της Ουτοπίας).

Μοναδική ίσως σοβαρή απειλή που διατρέχει αυτή τη στιγμή το όλο εγχείρημα είναι η προσπάθεια της οικογένειας Φιλίππου να ξαναπάρει στην κατοχή της το εργοστάσιο για να το πουλήσει και να ξεχρεώσει. Από τότε που επαναλειτούργησε η επιχείρηση προσπαθεί συνεχώς δικαστικά να την εμποδίσει. Μέχρι τώρα δεν τα έχει καταφέρει. Την στιγμή όμως που γράφονται αυτές οι γραμμές άλλη μία δίκη εκκρεμεί.

Ας ελπίσουμε πως ούτε τώρα θα καταφέρουν να ακυρώσουν αυτό το πρωτόγνωρο για την Ελλάδα πείραμα εργατικής ελευθερίας.

ΕΡΤ3

Είναι το αντί  στοιχο της ΒΙΟ.ΜΕ. στις δημόσιες ραδιοσυχνότητες. Η ιστορία της ξεκινάει το βράδυ της 11ης Ιουνίου 2013, όταν η τότε κυβέρνηση Σαμαρά αποφάσισε να κλείσει την ΕΡΤ κόβοντάς της το σήμα της. Είχε ξεσπάσει τότε ένα αυθόρμητο κύμα συμπαράστασης, που είχε φέρει χιλιάδες ανθρώπους μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα στο προαύλιο της ΕΡΤ στην Αθήνα, προκειμένου να εμποδίσουν με την παρουσία τους την εισβολή των ΜΑΤ στον χώρο. Στο μυαλό πολλών εκείνες οι στιγμές έφερναν μνήμες χούντας…

Αντίστοιχο σκηνικό είχε στηθεί και εδώ, στην Θεσσαλονίκη. Από εκείνο το βράδυ και για πάνω από ένα μήνα συγκεντρωνόταν καθημερινά έξω από το μέγαρο της ΕΤ3 κόσμος για να την περιφρουρήσει. Εκδηλώσεις οργανώθηκαν ένα σωρό, ακόμα και οι πορείες είχαν ορίσει το μέγαρό της για αφετηρία τους. Ώσπου ο καιρός πέρασε και, όπως ήταν φυσικό, κάποια στιγμή ο κόσμος κουράστηκε και πήγε σπίτι του.

Όμως οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ3 δεν πήγαν. Αρνούμενοι να παραδώσουν τις εγκαταστάσεις, συνέχισαν να ανεβάζουν (εννοείται απλήρωτοι) τηλεοπτικό πρόγραμμα κανονικά, στην αρχή μέσω βοηθητικών συχνοτήτων, έπειτα όμως, όταν τους «κόψανε» κι από κει, από το διαδίκτυο, μέσω του κόμβου www.ertopen.com. Το ίδιο γινόταν και στην Αθήνα. Ώσπου στις 7 Νοέμβρη, στις 4:20 τα ξημερώματα, τα ΜΑΤ εισέβαλαν στο ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής και πέταξαν τους καταληψίες εργαζόμενους έξω. Το ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό πρόγραμμα της Αθήνας κόπηκε ξαφνικά αφήνοντας την ΕΡΤ3 μόνη της.

Οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ3 πίστεψαν τότε πως θα γινόταν κάτι αντίστοιχο και εδώ. Και για πολύ καιρό το περίμεναν. Όμως τα ΜΑΤ δεν ήρθαν. Και έτσι συνέχισαν να εκπέμπουν σήμα από το www.ertopen.com κανονικά. Με μία διαφορά: πλέον η (αυτο)λογοκρισία είχε καταργηθεί, οι τηλεαστέρες και οι κομματικοί παπαγάλοι είχαν εξαφανιστεί και οι δημοσιογράφοι, αγραβάτωτοι πια κι αυτοί, μπορούσαν να μιλάνε ανοιχτά καλώντας στο στούντιο όλους τους «κομμένους» και αγνοημένους μέχρι χτες ανθρώπους της πόλης. Σε αυτά τα δύο χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από τότε, πραγματικά δεν έχει υπάρξει πρόβλημα, κίνημα ή εναλλακτική φωνή της Θεσσαλονίκης που να μην έχει βρει βήμα στην «ελεύθερη» και αυτοδιαχειριζόμενη ΕΡΤ3.

Αυτές τις μέρες η κυβέρνηση πρόκειται να φέρει προς ψήφιση στη βουλή το νομοσχέδιο που προβλέπει την επαναλειτουργία της ΕΡΤ. Όπως διαβάζουμε όμως στις εφημερίδες και στο διαδίκτυο, μια μερίδα τουλάχιστον των εργαζομένων είναι πολύ επιφυλακτική, καθώς οι διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας (δηλαδή εργατικού ελέγχου) που είχαν αναπτυχθεί ως τώρα, δείχνουν να εγκαταλείπονται. Ο οργανισμός φαίνεται πως επανέρχεται στο παραδοσιακό, καθετοποιημένο μοντέλο διεύθυνσης με μάνατζερς, διευθυντές κλπ., όπου οι εργαζόμενοι θα παίζουν λίγο ως πολύ διακοσμητικό ρόλο. Με άλλα λόγια, «το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» δείχνει πως τελειώνει…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here