ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Της Κενανίδου Μελπομένης

« H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.»  (Ελληνικό Σύνταγμα, παρ. 2 του άρθρου 16)

   Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πως ο χαρακτήρας του σχολείου έχει αλλάξει δραματικά. Θα έλεγε κανείς πως μοναδική αποστολή του, τουλάχιστον στο λύκειο, είναι η επιτυχία των μαθητών στις ενδοσχολικές – και όχι μόνο – εξετάσεις. Γενικότερα, το σχολείο έχει χάσει (…και μάλλον ξεχάσει) τον πρωταρχικό του ρόλο ως ένας από τους βασικότερους φορείς εκπαίδευσης, καθώς φαίνεται να μην  αποσκοπεί πλέον στην ουσιαστική μόρφωση και στην καλλιέργεια του ανθρώπου. Συχνά ταυτίζουμε την παιδεία και την μόρφωση με την εκπαίδευση και την απόκτηση γνώσεων και πτυχίων, ενώ η κοινωνία μας θεωρεί αμόρφωτο έναν άνθρωπο που δεν έχει τελειώσει το σχολείο ή δεν έχει πάει πανεπιστήμιο. Ωστόσο, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα αυτά τα δύο δεν ταυτίζονται. Όπως είχε πει κάποτε και ο Μιγκέλ Θερβάντες :  «Yπάρχουν άνθρωποι τους οποίους η γνώση των λατινικών δεν τους εμποδίζει να είναι ζώα».

Το σχολείο περιβάλλεται από ένα φωτοστέφανο που το καθαγιάζει ως «Ναό της Σοφίας και της Γνώσης»(!;). Ίσως να υπήρξε «Ναός» σε εποχές που οι κοινωνικές απαιτήσεις το καθιστούσαν λίκνο των αυριανών αλλαγών, της κοινωνικής προόδου και της πνευματικής καλλιέργειας. Σήμερα όμως το σχολείο έχει αποστεωθεί και έχει καταντήσει, εκατοντάδες χρόνια πίσω από την εποχή του. Εκτός από τις γεμάτες χαρά φωνές, τις αθώες φάτσες των παιδιών και τις ωραίες φιλίες, η υπόλοιπη λειτουργία του ως μεταδότη γνώσης περιορίζεται μάλλον στην… πρόκληση απέχθειας προς την γνώση και θα χαρακτηριζόταν καλύτερα πρωτόγονη παρά πρωτόγνωρη.

Η νεότερη εκπαίδευση έχει μετατρέψει σε ένα μεγάλο βαθμό τους μαθητές σε όντα που απλά δέχονται παθητικά τις γνώσεις και απόψεις που τους μεταδίδονται. Στα παιδιά  διδάσκεται τι να σκέφτονται και όχι πώς να σκέφτονται. Η εκπαίδευση καθίσταται τρόπος ζωής αλλά δεν αποτελεί προετοιμασία για ένα μελλοντικό τρόπο ζωής, καθώς «σερβίρονται» απόψεις, ιδέες, γνώσεις και μια εικόνα για τον κόσμο που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Και καθώς δεν έχουν την δυνατότητα ή ακόμα και την διάθεση να κρίνουν όσα δέχονται, η κριτική ικανότητά τους δεν καλλιεργείται και το άτομο δεν έχει προσωπική άποψη και σφαιρική εικόνα πάνω σε σημαντικά θέματα της καθημερινότητας.

Για παράδειγμα στο μάθημα της έκθεσης οι μαθητές αναλύουν καθημερινά κοινωνικά προβλήματα και τους τρόπους λύσης τους καταλήγοντας περισσότερο σε δεοντολογικές συζητήσεις, καθώς τίποτα δεν φαίνεται να ισχύει. Αν οι λύσεις κοινωνικών προβλημάτων είναι τόσο αυτονόητες, που ένας μαθητής λυκείου μπορεί να τις απομνημονεύσει και να τις αναλύσει σε μια «κατά παραγγελία» έκθεση (καθώς γράφει ό,τι του έχουν υποδείξει), γιατί η κοινωνία πάσχει ακόμη από αυτά; Κατά τον Αλμπέρ Καμύ  «το σχολείο μας προετοιμάζει για τη ζωή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει».

Επιπλέον η δημιουργική φαντασία, η ανώτατη δηλαδή ιδιότητα του ανθρώπου  χάρη στην οποία έχει οδηγηθεί σε μεγάλα έργα τέχνης και σε νέες εφευρέσεις που αλλάζουν τον κόσμο, στειρώνεται αργά και βασανιστικά. Την θέση της παίρνουν ασυνάρτητοι όγκοι άχρηστων πληροφοριών.

Ο Ηράκλειτος κάποτε είχε πει πως δεν παύει κανείς να είναι βλάκας με το να αποστηθίσει δέκα χιλιάδες τόμους εγκυκλοπαιδειών (βέβαια δεν υπήρχαν τότε εγκυκλοπαίδειες, όμως δεν πειράζει, το νόημα είν’ αυτό ακόμα κι αν δεν έχω πρόχειρη την ακριβή διατύπωσή του). Η δημιουργικότητα, δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν συμβαδίζει με την πολυμάθεια. Πολλοί δυσφορούν αντικρίζοντας τον τεράστιο όγκο τυπωμένου χαρτιού που έχει στοιχειώσει τα όνειρα, τη σκέψη και την δημιουργικότητα  των παιδιών και τα εμποδίζει να καλλιεργήσουν τα ταλέντα τους και τις ικανότητες τους, έτσι ώστε να μυηθούν στον κόσμο της τέχνης και να επεκτείνουν τους πνευματικούς τους ορίζοντες. Η εκπαίδευση θα έπρεπε να μεταμορφώσει ένα άδειο μυαλό σε ένα ανοιχτό μυαλό και όχι σε ένα υπερπληροφορημένο.

Μια ακόμα σοβαρή παθογένεια του σύγχρονου σχολείου αποτελεί το γεγονός ότι η πλειοψηφία των μαθητών, συνειδητά ή όχι (κατά κύριο λόγο όμως το πρώτο), μέσα από την εκπαίδευση στοχεύουν στην οικονομική και επαγγελματική αποκατάσταση επιλέγοντας σχολές με κύρος και πιο σίγουρες θέσεις εργασίας αντί να διερευνήσουν  τα ενδιαφέροντα τους και να προσπαθήσουν να βιοποριστούν μέσα από αυτό που πραγματικά τους αρέσει και το οποίο θα τους εξασφαλίσει μια πραγματικά ευτυχισμένη ζωή. Κι έχουν σ’ αυτή τους την επιλογή συμμάχους τους γονείς τους, οι οποίοι πολύ συχνά είναι οι ίδιοι που τους την έχουν υποβάλει.

Τελικά περνούν διάφορες εξετάσεις και με λίγη τύχη βρίσκουν μια δουλειά, όχι απαραίτητα που να ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντά τους. Αυτό σημαίνει ατελείωτη μονοτονία στην ρουτίνα της καθημερινότητας μέχρι να συνταξιοδοτηθούν (αν δηλαδή γίνει ποτέ αυτό πριν πεθάνουν..!).

Μπορεί να μην τους αρέσει η δουλειά  τους αλλά θα είναι αναγκασμένοι να την κάνουν, γιατί δεν θα έχουνε άλλα μέσα συντήρησης. Ίσως κάποια στιγμή να θελήσουν να κάνουν κάτι τελείως διαφορετικό, αλλά οι υποχρεώσεις τους θα τους έχουν σκλαβώσει, περιορίζοντας το χρόνο τους και εκμηδενίζοντας τη σωματική και ψυχική τους αντοχή.

Και πάνω στην απογοήτευση και στην κούραση από την βαρετή, χωρίς ενδιαφέρον ζωή, θα ψάχνουν διέξοδο στο σεξουαλισμό, στο ποτό, σε εθιστικές συνήθειες και σε ξέφρενο πάρτι σε κέντρα νυχτερινής διασκέδασης με το ρυθμό της μουσικής να τους ανακατεύει τα στομάχια. Θα μαζεύονται και θα συζητούν περί πολίτικης, θρησκείας, ανέμων και υδάτων ξεστομίζοντας ακατάπαυστα ασυναρτησίες ( τις οποίες πριν δέκα, δεκαπέντε χρόνια μάθανε να παπαγαλίζουν στο σχολείο)  γκρινιάζοντας για την ζωή τους, απαιτώντας “ενα καλύτερο αύριο” οδηγούμενοι τελικά σε μια  ατελέσφορη διαμάχη για το ποιος έχει δίκιο ενώ οι ίδιοι δεν έκαναν ποτέ τίποτα για αυτό το “καλύτερο” μέλλον γεγονός που καθιστά τον καθένα τους ξεχωριστά βαθιά πομφολυγώδη…

Αντί λοιπόν να κοιτάμε από τις κερκίδες καλά δεμένοι στις καρέκλες μας, μήπως θα έπρεπε να σταθούμε στα πόδια μας και να αποκτήσουμε έναν ενεργό ρόλο βοηθώντας αυτούς τους λίγους που καθημερινά μάχονται για το καλύτερο αύριο;  Μήπως πρέπει να αρνηθούμε το πέπλο που σκεπάζει τα μάτια μας και δεν μας επιτρέπει να δούμε τον κόσμο όπως αληθινά είναι; Μήπως αντί να πιάνουμε τους άλλους από το χέρι και να τους αφήνουνε να μας οδηγήσουν εκεί που θέλουν, πρέπει να τρέξουμε πίσω από τα όνειρά μας και να τα κυνηγήσουμε;

Ισως…  Ενα είναι σίγουρο όμως για αυτόν τον δρόμο…  Είναι ανηφορικός, γεμάτος εμπόδια και κανείς δεν έφτασε στο τέλος αυτού χωρίς να ιδρώσει και ν

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here