Ιστορία

Αρχική Ιστορία

Έρωτας στον μεσαίωνα: έγκλημα και τιμωρία

Στην εποχή μας ο έρωτας είναι κάτι το τελείως φυσιολογικό και αποδεκτό. Όμως δεν ήταν πάντα έτσι τα πράγματα. Για παράδειγμα στον μεσαίωνα, εκεί όπου η αξία του Θείου υπερέβαινε την αξιοπρέπεια και τις ανάγκες, υλικές ή πνευματικές, των υπαρκτών ανθρώπων. Τότε που ο άνθρωπος απλά υπήρχε για να λατρεύει τον θεό.

Βαλεντίνος: ο ανύπαρκτος άγιος των εμπόρων

0

Ως γνωστόν στις 14 Φεβρουαρίου είναι η γιορτή των ερωτευμένων, του Αγίου Βαλεντίνου. ΠΑΝΙΚΟΣΣΣΣ…. Να τρέξεις να πάρεις λουλούδια, σοκολατάκια, να βρεις τα σωστά ρούχα, το σωστό δώρο, να αναγκάζεσαι να λες γλυκόλογα και άλλα τέτοια συναφή στο έτερόν σου ήμισυ… και όλα αυτά διότι πολύ απλά αυτό σου είπαν να κάνεις την ημέρα αυτή. Γιατί σου είπαν πως αυτή την ημέρα γιορτάζεις τον Άγιο Βαλεντίνο. Και πες ότι ναι, τον γιορτάζεις. Ξέρεις όμως τι γιορτάζεις και ποιος ήταν;

Η ομοφυλοφιλία στην αρχαία Ελλάδα

0

Ένα θέμα που επανέρχεται διαρκώς όποτε η συζήτηση φτάνει στην ομοφυλοφιλία είναι η σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τον ανδρικό έρωτα. Για αιώνες το «ένοχο μυστικό» των αρχαίων ημών προγόνων παρέμενε «θαμμένο» κάτω από μια αιδήμονα σιωπή, καθώς θεωρούνταν εξόχως προκλητικό για τα χριστιανικά μας ήθη μα και προσβλητικό για την εξιδανικευμένη εικόνα που είχαν πλάσει για την αρχαία Ελλάδα οι απανταχού κλασικιστές. Σήμερα όμως αποτελεί πλέον κοινό τόπο στην επιστημονική κοινότητα πως οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις στην κλασική αρχαιότητα (όπως άλλωστε και στους μετέπειτα ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους) ήταν σχετικά έως πολύ διαδεδομένες, ανοιχτές και (υπό όρους που θα δούμε παρακάτω) ηθικά νομιμοποιημένες.

Οι πηγές

Το μαρτυρούν άλλωστε οι ίδιες οι πηγές: όχι μόνο τα αγγεία που έχουν βρεθεί με ομοερωτικές αντρικές παραστάσεις, όχι μόνο ο βωμός του Έρωτα που υπήρχε έξω από το γυμναστήριο της αρχαίας Ακαδημίας (χτισμένης ήδη από το 600 π.Χ.), όπου γυμνοί έφηβοι ασκούνταν καθημερινά, αλλά πρωτίστως τα ίδια τα αρχαία κείμενα.

Ο Δίας απάγει τον έφηβο Γανυμήδη, γοητευμένος από την ομορφιά του (ερυθρόμορφος κύλικας του 480 π.Χ.)

Και πρώτα απ’ όλα το Συμπόσιον. Γραμμένο από τον Πλάτωνα στα 385 π.Χ., αποτελεί ολόκληρο έναν ύμνο όχι απλά στον ομοφυλοφιλικό έρωτα αλλά στην αντρική παιδεραστία! Επτά φίλοι, μεταξύ των οποίων ο γηραιός πλέον Σωκράτης, ο πρώην εραστής του, όπως μαθαίνουμε, Αλκιβιάδης, ο Αριστοφάνης, ο Παυσανίας (όχι βεβαίως ο Πελοποννήσιος στρατηγός) και ο σύντροφός του, τραγικός ποιητής Αγάθωνας (τον οποίο ο Αριστοφάνης στις Θεσμοφοριάζουσες διακωμωδεί σαν «γυναικωτό»), κάθονται και συζητούν για την ομοερωτική έλξη που νοιώθουν ενήλικοι άντρες για έφηβα αγόρια, ανατρέχοντας στα αίτια του πολύ συνηθισμένου, όπως παρουσιάζεται, φαινομένου και στο παιδαγωγικό περιεχόμενο που οφείλει να έχει. Τα πειράγματα βεβαίως μεταξύ τους δεν λείπουν ούτε και οι «πιπεράτες» αποκαλύψεις, όπως π.χ. στο σημείο όπου ο Αλκιβιάδης μας εκμυστηρεύεται πώς προσπαθούσε να «αποπλανήσει» τον Σωκράτη στο γυμναστήριο και στο κρεβάτι!

 

Παράσταση από ερυθρόμορφη κύλικα: γυμνός συμποσιάζων άντρας κρατάει έναν σκύφο και έναν κύλικα έχοντας ανάμεσα στα πόδια του έναν επίσης γυμνό νεαρό αυλητή (480 π.Χ.)

Ο ρήτορας Αισχύνης είναι κι εκείνος αποκαλυπτικός. Στον λόγο του Κατά Τιμάρχου (πργφ. 137) δηλώνει πως «…το (…) να γίνεται ένας νέος ερωμένος κάποιου ανδρός χωρίς χρήμα, επειδή τον αγαπά, είναι πολύ καλό, αισχρό είναι μόνο το να πορνεύεται αντί χρημάτων». Ενώ στις αμέσως προηγούμενες παραγράφους (πργφ. 135-136) θα παραδεχτεί με παρρησία τις παιδεραστικές του εμπειρίες, επικαλούμενος μάλιστα (πργφ. 138) την πατρώα νομοθεσία του Σόλωνα, που απέτρεπε τους ελεύθερους πολίτες να πλαγιάζουν με νεαρούς δούλους, όχι όμως και με ελεύθερους.

 

Ο Αριστοτέλης από την πλευρά του στα Πολιτικά, μιλώντας για την τυραννία και τους τυραννοκτόνους, αναφέρει πλήθος παραδειγμάτων ομοφυλόφιλων ζευγαριών (εραστών), που είτε είχαν διακριθεί ως νομοθέτες είτε είχαν δολοφονήσει τυράννους: από τον νομοθέτη της Θήβας Φιλόλαο (που συνδεόταν με τον ολυμπιονίκη Διοκλή), ως τους γνωστούς μας τυραννοκτόνους, τον Αρμόδιο και τον Αριστογείτονα, και τον Παυσανία, πρώην εραστή και σωματοφύλακα του Φιλίππου Β της Μακεδονίας (του πατέρα δηλαδή του Μεγαλέξανδρου), τον οποίο και δολοφόνησε εξαιτίας μίας προσβολής.

Εραστής και ερώμενος φιλιούνται (ερυθρόμορφος κύλικας του 480 π.Χ.)

Ο φιλολάκωνας Ξενοφώντας – που κατά τ’ άλλα αρνείται πως υπήρχαν σεξουαλικές επαφές μεταξύ των νέων Σπαρτιατών και των παιδαγωγών τους – στον Αγησίλαό του ωστόσο (βιβλίο 5) δεν έχει κανένα πρόβλημα να μας μιλήσει, χωρίς καμία διάθεση μομφής, για το κρυφό πάθος του Σπαρτιάτη βασιλιά για τον Μεγαβάτη, τον γιο ενός Πέρση ονόματι Σπιθριδάτη. Ενώ άλλοι συγγραφείς, με πρώτο και κύριο τον Πλούταρχο, κάνουν ειδική μνεία στον Ιερό Λόχο, το ηρωικό εκείνο και πολλάκις δοξασμένο στρατιωτικό σώμα των Θηβών, του οποίου η υψηλή μαχητικότητα οφειλόταν υποτίθεται στην ιδιαίτερη σύνθεσή του από ζεύγη εραστών που αλληλοϋποστηρίζονταν με αυτοθυσία.

Τα κοινωνικά όρια

Οι αρχαίοι Έλληνες λοιπόν ναι, σε έναν μεγάλο βαθμό διατηρούσαν – τουλάχιστον οι ανώτερες τάξεις, των οποίων τα ήθη αποτυπώνονται στα κείμενα που αναφέραμε –  παράλληλα με τις ετεροφυλοφιλικές τους σχέσεις και ομοφυλοφιλικές, για τις οποίες, υπό όρους όπως είπαμε, δεν έδειχναν να ντρέπονται καθόλου.

Ποιοι ήταν αυτοί οι όροι;

Πρώτον, η μη αποφυγή του γάμου. Δεν υπήρχε κανένα πρόβλημα να διατηρείς ερωτικές επαφές με ωραία αγόρια ή και κορίτσια (παλλακίδες), αρκεί να ήσουν παντρεμένος και να έκανες παιδιά, κάτι που θεωρούνταν χρέος προς την πατρίδα (στη Σπάρτη μάλιστα υπήρχε και σχετικός νόμος).

Δεύτερον, η αποφυγή της εκθήλυνσης, που στους αρχαίους δεν ταυτιζόταν μόνο με το γνωστό σε μας «κούνημα» αλλά συνολικά με το πρωκτικό σεξ. Όταν ένας άντρας δεχόταν μέσα του έναν άλλον, έπαιρνε για τους αρχαίους τον «παθητικό» ρόλο της γυναίκας και κάτι τέτοιο ήταν ανεπίτρεπτο, ήταν στάση «παρά φύσιν». Αν και τέτοιου τύπου ερωτικές πράξεις οπωσδήποτε συνέβαιναν (πώς θα ήταν δυνατόν να λείψουν από ομοφυλοφιλικές σχέσεις;) και ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια (τόμος 7, 1148b) δείχνει να τις εγκρίνει ως «υπαγορευμένες από τη φύση», η κυρίαρχη ηθική ωστόσο, τουλάχιστον στους κλασικούς χρόνους, δεν τις δεχόταν. Δύο άντρες μπορούσαν να κάνουν μεταξύ τους οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό.

Τρίτον, η χαλιναγώγηση των παθών, δηλαδή η επίδειξη μίας σχετικής αυτοσυγκράτησης στις ερωτικές εκδηλώσεις, έτσι ώστε να μην χάνει κανείς την αξιοπρέπειά του. Επρόκειτο και εδώ ουσιαστικά για μία εφαρμογή του γνωστού ελληνικού μέτρου, του δελφικού «μηδέν άγαν», που όπως και σε όλες τις άλλες περιπτώσεις ηδονών (προερχόμενων από το φαγητό, το ποτό, τον ετεροφυλοφιλικό έρωτα) προστάτευε από την ακολασία και τον εκφυλισμό.

Η παιδεραστία

 

Εδώ όμως μια επισήμανση που ίσως να έχει ήδη γίνει αντιληπτή: η πλέον συνηθισμένη μορφή ομοφυλοφιλικών σχέσεων στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν μεταξύ ενηλίκων αντρών αλλά μεταξύ ενηλίκων και παιδιών ή εφήβων 12-17 χρόνων. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα επρόκειτο για δωρικό έθιμο, γέννημα της ζωής του στρατοπέδου, που εμφανίστηκε αρχικά στην Βοιωτία και την Κρήτη, αργότερα όμως εξαπλώθηκε – όχι χωρίς αντιστάσεις από τους Ίωνες – και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Στην ιδεατή του μορφή, που εκτίθεται στο Συμπόσιον, επρόκειτο για ένωση όχι απλώς (για τον Πλάτωνα ούτε καν πρωτίστως) σαρκική αλλά και πνευματική. Επρόκειτο δηλαδή για μία σχέση μύησης του νέου στην πολιτική και γενικότερα τη ενήλικη ζωή, με οδηγό και πρότυπο τον ενήλικο εραστή. Ο οποίος δεν αναζητούσε στον έφηβο ερωμένο του απλά την ομορφιά και τα κάλλη του αλλά και την χαρά της διάπλασής του.

Ασφαλώς στην πραγματική ζωή τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο… ιδανικά, και ασφαλώς η λαγνεία του αντρικού σώματος (που ήταν και το μόνο που μπορούσαν οι άντρες της εποχής να αντικρίσουν γυμνό δημόσια και υπό το φως του ήλιου) θα έπαιζε έναν βαρύνοντα ρόλο. Σε κάθε περίπτωση όμως, αν δεν υπήρχε κάποιου τύπου πνευματική καθοδήγηση ως αντάλλαγμα για την συντροφιά του νέου, η σχέση τους θεωρούνταν χυδαία. Όχι γιατί ήταν ομοφυλοφιλική αλλά επειδή ήταν φτηνή.  

«Και οι γονείς τι κάνανε;» θα αναρωτηθεί κανείς. Αν πιστέψουμε τον Πλάτωνα, γνωρίζανε και εγκρίνανε – στο βαθμό βέβαια που ο εραστής ήταν προσωπικότητα άξια λόγου. Αλλά και όπου δεν εγκρίνανε, ο έφηβος αν ήθελε πάντα έβρισκε τον τρόπο να ξεφύγει από τον έλεγχό τους, όπως έγινε π.χ. με τον Αλκιβιάδη και τον Σωκράτη. Στην Κρήτη μάλιστα οργανώνονταν και εικονικές αρπαγές των εφήβων από τα σπίτια τους (παρόμοιες με τις δικές μας αρπαγές της… νύφης), ενώ στην Αθήνα τουλάχιστον υπήρχαν και τα παρακλαυσίθυρα άσματα, μελαγχολικές καντάδες δηλαδή που τραγουδούσαν οι ερωτευμένοι (παιδ)εραστές έξω από τα σπίτια των ερωμένων τους!

Επρόκειτο αναμφίβολα για έθιμα των εύπορων στρωμάτων των πόλεων, στα οποία οι φτωχοί εργάτες, οι τεχνίτες και οι αγρότες δεν είχαν πιθανότατα την πολυτέλεια ή την διάθεση να συμμετέχουν. Και στο γεγονός αυτό ενδεχομένως να οφείλεται η δηκτικότητα με την οποία τα αντιμετωπίζει ο Αριστοφάνης στις κωμωδίες του, τα κατεξοχήν λαϊκά έργα της αρχαιότητας. Παρόλα αυτά όμως εμφάνισαν εξαιρετική αντοχή στο χρόνο, περνώντας από μας στους Ρωμαίους και από εκείνους στο Βυζάντιο και έπειτα στους Οθωμανούς με τα… γιουσουφάκια τους – αν και αυτοί οι τελευταίοι μπορεί να είχαν οδηγηθεί στην παιδεραστία από δικές τους διαδρομές.

Εμείς σήμερα όταν τα διαβάζουμε ξαφνιαζόμαστε και νοιώθουμε ίσως απέχθεια. Όπως απέχθεια νοιώθουμε και όταν διαβάζουμε για την δουλεία και την σπαρτιατική κρυπτεία, τους ειδεχθέστερους ίσως θεσμούς των αρχαίων Ελλήνων. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να τα αποσιωπούμε ούτε να νοιώθουμε προσβεβλημένοι και να εξεγειρόμαστε όταν μας τα αναφέρουν. Γιατί δεν είμαστε υπόλογοι για αυτά ούτε όμως και κληρονόμοι τους. Και δεν κλονίζεται η εθνική μας αξιοπρέπεια από τις… σεξουαλικές προτιμήσεις των αρχαίων μας προγόνων. Άλλες είναι οι δικές μας ντροπές…

Illuminati: η πραγματικότητα πίσω από τον μύθο

1

Ως το 2000 δεν τους ήξερε κανένας. Ώσπου ήρθε ο Dan Brown με το βιβλίο του Illuminati και τους ανακάλυψαν ξαφνικά όλοι. Ιδίως μετά το ανέβασμα της ομώνυμης ταινίας στα 2009 έγιναν το αγαπημένο αντικείμενο συζήτησης των απανταχού φαντασιόπληκτων συνομωσιολόγων. Ένα νέο επεισόδιο στην κουβέντα που εδώ και ενάμιση περίπου αιώνα σέρνεται στους λαϊκούς (και πλέον διαδικτυακούς) καφενέδες με θέμα την υποτιθέμενη κυριαρχία του κόσμου από τους μασόνους και τους Εβραίους (που πάνε με όλα, σαν την Coca Cola).

Ο Dan Brown – που, σημειωτέον, γράφει βιβλία μυθοπλασίας και όχι ιστορικά μυθιστορήματα – τους παρουσιάζει σαν μεσαιωνική μυστική αδελφότητα, με όλα τα σύμβολα και τον αποκρυφισμό ανάλογων οργανώσεων εκείνης της εποχής, που υποτίθεται πως έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα διατηρώντας ανθρώπους σε θέσεις-κλειδιά του Βατικανού και έχοντας σαν αποστολή την διαφύλαξη των (καθολικών) θρησκευτικών παραδόσεων και της εκκλησιαστικής τάξης. Μία οργάνωση σαν την Opus Dei, που θα πρωταγωνιστήσει στο επόμενο βιβλίο του, τον Κώδικα Da Vinci. Ή σαν τους Ναΐτες Ιππότες που είκοσι χρόνια πριν είχε παρουσιάσει στο αρχετυπικό μυθιστόρημα του είδους, Το εκκρεμές του Φουκώ, ο Ουμπέρτο Έκο.

Οι συνωμοσιολόγοι από την πλευρά τους, πιάνοντας το νήμα από κει που το άφησε η φαντασία του Dan Brown, το προεκτείνουν ως… τα άδυτα του μασονισμού, θεωρώντας τους Πεφωτισμένους παρακλάδι ή κεντρικό πυρήνα του, που ελέγχει τον κόσμο όλο. Και τι δεν τους αποδίδουν: από τα σύμβολα που είναι αποτυπωμένα στο δολάριο μέχρι την πτώση των Δίδυμων Πύργων και από την οικονομική κρίση μέχρι το ξέσπασμα των κατά τόπους πολέμων. Τα ίδια δηλαδή που κατά περίπτωση αποδίδουν γενικώς στους μασόνους, τους Εβραίους (που κρύβονται, εννοείται, από πίσω τους) και τους… σατανιστές!

Τα γεγονότα βέβαια τους διαψεύδουν. Όπως μπορεί εύκολα να διαπιστώσει κανείς με μια πρόχειρη αναζήτηση στο ίντερνετ (εννοείται σε αξιόπιστους κόμβους και όχι σε συνωμοσιολογικά blogs που αναπαράγουν το ένα το άλλο), οι Illuminati δεν υπήρξαν καν μεσαιωνικοί. Ιδρύθηκαν μόλις στα 1776 στην Βαυαρία από τον πανεπιστημιακό καθηγητή Δικαίου Adam Weishaupt, και διαλύθηκαν με κυβερνητική απόφαση οκτώ μόλις χρόνια αργότερα, στα 1784.

Μία από τις πολλές παραπλήσιες «αναλύσεις» των συμβόλων του δολαρίου που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Η καταφανής γελοιότητά τους έχει δώσει τροφή σε πολλούς trollers να «ζωγραφίσουν». Οι εικόνες με τα τρίγωνα τοστ, που αποκαλύπτουν υποτίθεται τον «δάκτυλο των Illuminati», και το σύνθημα «Νάτοι, νάτοι οι Illuminati» έχουν γίνει πλέον viral. Και δικαίως.

Στόχος των Illuminati δεν ήταν ούτε η παγκόσμια κυριαρχία ούτε πολύ περισσότερο η διαφύλαξη της ορθής καθολικής πίστης. Αντιθέτως, ήταν η καταπολέμηση του σκοταδισμού, της δεισιδαιμονίας, του δεσποτισμού της καθολικής εκκλησίας και των αυθαιρεσιών του γερμανικού στέμματος. Ήταν δηλαδή μία οργάνωση ενταγμένη στο ευρύτερο ρεύμα του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, που εκείνη την εποχή είχε ξεκινήσει σε Αγγλία και Γαλλία προετοιμάζοντας τις μεγάλες αστικές επαναστάσεις που άλλαξαν τον κόσμο.

Μέλη της οργάνωσης ήταν οπωσδήποτε διακεκριμένοι άνθρωποι, όπως συνέβαινε με όλους τους πνευματικούς και πολιτικούς ομίλους της εποχής, όχι όμως απαραίτητα πρόσωπα με ισχύ και διασυνδέσεις. Άλλωστε, αν είχαν την πολιτική ισχύ που τους αποδίδεται, δεν θα επέτρεπαν την διάλυση της αδελφότητάς τους ποτέ. Ήταν πιο πολύ άνθρωποι του πνεύματος, που πίστευαν πως αν κατάφερναν να καταλάβουν θέσεις-κλειδιά στον κρατικό μηχανισμό, θα μπορούσαν να προωθήσουν να σχέδιά τους ευκολότερα.

Ποια ήταν αυτά τα σχέδια; Ας το ξαναπούμε: ο θεσμικός εκσυγχρονισμός του βαυαρικού κράτους (προς την κατεύθυνση, εννοείται, της Δημοκρατίας) και η επαναθεμελίωση της ανθρώπινης σκέψης πάνω στη βάση της Λογικής.

Ό,τι ζητούσαν δηλαδή και οι Αγγλογάλλοι διαφωτιστές, με μία όμως σημαντική διαφορά: έλειπε η επανάσταση. Οι Βαυαροί αυτοί μεταρρυθμιστές, ίσως επειδή δεν πίστευαν στην αποτελεσματικότητα (ή ακόμα και την νομιμότητα) μιας επανάστασης, ίσως πάλι επειδή δεν είχαν φτάσει ακόμα σε τέτοιο σημείο ριζοσπαστισμού, ώστε να απαιτήσουν μία ριζική κοινωνική ανατροπή σαν κι αυτή που συνέβη στην Γαλλία το 1789, θεωρούσαν πως θα μπορούσαν να διεκπεραιώσουν το έργο τους οι ίδιοι, ερήμην του λαού, αθόρυβα και αναίμακτα, υποσκάπτοντας το σύστημα «από τα μέσα». Μια αυταπάτη που έμελλε να την πληρώσουν πολύ γρήγορα.

Η εσωτερική δομή της οργάνωσης ήταν ιεραρχική και ιδιαιτέρως αυστηρή, όπως συνέβαινε πάντοτε με όλες τις παράνομες οργανώσεις και τα κόμματα, ακόμα και τα… κομμουνιστικά, 150 χρόνια αργότερα. Στόχος ήταν η προφύλαξη των μελών. Γι’ αυτό όλοι και όλα περιβάλλονταν από απόλυτη σχεδόν μυστικότητα. Το κάθε μέλος ή πυρήνας μελών έδινε αναφορά σε έναν ανώτερο, τον οποίο δεν γνώριζε, και όλοι μαζί οι κατά τόπους «καθοδηγητές» στο αόρατο «κέντρο». Ό,τι έκαναν δηλαδή και όλες οι αντιστασιακές οργανώσεις επί Κατοχής και επί Χούντας….

Το τελετουργικό μύησης των μελών και οι τίτλοι των στελεχών ενδεχομένως να ήταν δανεισμένα από την μασονία, με την οποία άλλωστε η οργάνωση διατηρούσε δεσμούς, καθώς διάφορα μέλη της είχαν ενταχθεί σε μασονικές στοές για να στρατολογήσουν κόσμο. Όμως κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να μας ξενίζει ούτε να μας παραπέμπει σε κάποιου είδους πνευματισμό ή πολύ περισσότερο σε… σατανισμό, ιδιαίτερα αφού, όπως είπαμε, διακηρυγμένος στόχος της Εταιρείας ήταν η καταπολέμηση του σκοταδισμού και των δεισιδαιμονιών και η αποδοχή της Λογικής ως αποκλειστικού οδηγού της σκέψης και της δράσης των ανθρώπων.

Το εξώφυλλο της πρώτης ιστορίας των Illuminati, που εξέδωσε στα 1788 ο ίδιος ο ιδρυτής τους. Διακρίνεται το έμβλημα της οργάνωσης, το ανοιχτό βιβλίο με την κουκουβάγια, το σύμβολο της σοφίας.

Θα επρόκειτο σίγουρα για κάποιου τύπου κοσμικές (δηλαδή μη μεταφυσικές) τελετές, στις οποίες τα (υποψήφια) μέλη θα αντάλλασσαν όρκους πίστης και αφοσίωσης. Και η δικιά μας Φιλική Εταιρεία άλλωστε ένα αντίστοιχο τελετουργικό ακολουθούσε, δανεισμένο επίσης από την μασονία, την παλαιότερη μορφή αστικής (δηλαδή καπιταλιστικής) μυστικής οργάνωσης, για την οποία θα μιλήσουμε εκτενώς στο επόμενο τεύχος.

 

Το βαυαρικό κράτος και η εκκλησία, υπέρμαχοι του Παλαιού Καθεστώτος των αριστοκρατών και της εκκλησιαστικών προνομίων, διείδαν τον κίνδυνο που διέτρεχαν από την μεταρρυθμιστική αυτή αδελφότητα, ιδιαίτερα μετά την μαζικοποίησή της (που μπορεί να έφτασε και τα 2000 μέλη), και την απαγόρεψαν στα 1784. Μετά τη διάλυσή της η οργάνωση δεν ανασυστάθηκε ποτέ. Τα μέλη της σκόρπισαν, διαγράφοντας το καθένα τη δική του πορεία. Ο ίδιος ο Weishaupt εξορίστηκε και έζησε το υπόλοιπο της ζωής του στο γειτονικό κρατίδιο της Σαξονίας συγγράφοντας φιλοσοφικά και ιστορικά βιβλία (μεταξύ των οποίων και την ιστορία των ίδιων των Illuminati).

Τώρα, πολλοί μπορεί να θέλουν να πιστεύουν πως οι Πεφωτισμένοι εξακολουθούν να υπάρχουν και να κινούν τα νήματα της παγκόσμιας ιστορίας. Όπως άλλοι πιστεύουν στα UFO ή στο δωδεκάθεο ή στην… Κοκκινοσκουφίτσα. Ας το κάνουν – «είναι κι αυτό μια στάσις, νοιώθεται», που έλεγε και ο Καβάφης. Γιατί οπωσδήποτε τα συνωμοσιολογικά σενάρια, όπως και όλα τα αστυνομικά μυθιστορήματα, ασκούν μία γοητεία, ιδίως αν συνοδεύονται από μία δόση αποκρυφισμού και μεταφυσικής, που πολλούς τους κάνουν να «ψαρώνουν».

Να ξέρουν όμως πως η επιστημονική γνώση του παρελθόντος, όπως και κάθε επιστήμη γενικά, μπορεί να τους προσφέρει πολύ πιο πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματά τους και εξίσου δυνατές συγκινήσεις. Άλλου τύπου αλλά εξίσου δυνατές. Χρειάζεται όμως κόπο. Και αυτόν δεν είναι όλοι διατεθειμένοι να τον καταβάλουν…

Πλατεία Ναυαρίνου: «Μία εναλλακτική πλατεία»

0

Στην κάρδια της Θεσσαλονίκης ,αρκετά κοντά στην πανεπιστημιούπολη, υπάρχει η πλατεία Ναυαρίνου, η όποια αποτελεί σημείο αναφοράς και συνάντησης πολλών ανθρώπων και ιδιαίτερα νέων. Αυτή η πλατεία είναι γεμάτη με κόσμο όλο τις μέρες του χρόνου και κυρίως από τους φοιτητές. Πολλοί νέοι την προτιμούν για τις εξορμήσεις τους, καθώς τα μαγαζιά που βρίσκονται εκεί φημίζονται για τις φθηνές τιμές τους.

Η πλατεία Ναυαρίνου πήρε το όνομά της από τη γνωστή ναυμαχία του 1827 που οδήγησε στην ανεξαρτησία της σύγχρονης Ελλάδας με τη βοήθεια των συμμαχικών δυνάμεων. Η Πλατεία Αριστοτέλους και η Πλατεία Ναυαρίνου αποτελούν τις μεγαλύτερες και πιο ξακουστές πλατείες της πόλης, αν και με διαφορετικό χαρακτήρα η καθεμιά: αν η πρώτη είναι η “κοσμική” της πόλης, η δεύτερη είναι αναμφίβολα η “εναλλακτική”.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πλατεία αυτή έχει πολλά αρχαία μνημεία και έτσι αποτελεί πόλο έλξης πολλών τουριστών. Η πλατεία βρίσκεται δίπλα στον αρχαίο ιππόδρομο, που σήμερα είνται θαμμένος κάτω από τις πολυκατοικίες που πλαισιώνουν την ομώνυμη γειτονική οδό (την οδό Ιπποδρομίου). Πάνω της και πολύ περισσότερο… από κάτω της κρύβει έναν ολόκληρο αρχαιολογικό θησαυρό, μέρος του οποίου είναι το ανάκτορο του Γαλέριου, η αψίδα του θριάμβου του (η γνωστή μας Καμάρα) και η Ροτόντα. Το χαρακτηριστικό απ’ όλα είναι αναμφίβολα η Καμάρα, που δεσπόζει στο κέντρο της. Αποτελεί σημείο συνάντησης για τους νέους σήμερα, ενώ πολλοί προτιμούν να κάθονται και να την χαζεύουν πίνοντας καφέ σε τοπικές καφετέριες.

Η θέα που έχει η πλατεία είναι εξαιρετική! Προς τα πάνω μπορείς να δεις τα κάστρα και την Άνω Πόλη, ενώ κάτω εύκολα διακρίνεται ο Λευκός Πύργος, η θάλασσα του Θερμαϊκού και το λιμάνι. Ωστόσο, αυτό που τραβάει το μάτι του περαστικού είναι οπωσδήποτε οι αρχαιότητές της. Το ανάκτορο του Ρωμαίου Καίσαρα Γάιου Γαλέριου είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της ύστερης Αρχαιότητας. Πρόκειται για ένα μεγάλο οικοδομικό συγκρότημα, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε στο τέλος του 3ου με αρχές του 4ου μ. Χ. αιώνα. Περιλάμβανε διάφορα μεγαλοπρεπή οικοδομήματα με διαφορετική χρήση το καθένα. Τα περισσότερα από αυτά είναι θαμμένα κάτω από τις σύγχρονες οικοδομές, ενώ κάποια άλλα, όπως η Ροτόντα, η αψιδωτή αίθουσα στην οδό Δ. Γούναρη, καθώς και τα κτίσματα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου είναι ορατά μέχρι σήμερα.

Με μια βόλτα στην περιοχή εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς τον διαφορετικό κόσμο που κυκλοφορεί. Ίσως είναι η μοναδική πλατεία όπου μπορεί να δει κάποιος τόσο μεγάλη ποικιλία ανθρώπων. Είναι η πλατεία των αντιθέσεων! Υπάρχουν άνθρωποι διαφορετικής κοινωνικής τάξης, εισοδήματος, μορφωτικού και πνευματικού επίπεδου. Έμποροι δίπλα σε φρικιά, κοστουμαρισμένοι δίπλα σε εναλλακτικούς, κουλτουριάρηδες και διανοούμενοι δίπλα σε λαϊκούς. Όλοι αυτοί συνθέτουν τον κόσμο της πλατείας – ένα “πάντρεμα” το οποίο βεβαία δεν γίνεται πάντοτε με αρμονικό τρόπο, γι’  αυτό και δεν λείπουν οι εντάσεις.

Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι με ένα περπάτημα κατά μήκος του πεζοδρόμου της θα δεις όλων των ειδών τους ανθρώπους: από τους πλέον ηττημένους της ζωής (ας μου επιτραπεί η έκφραση) μέχρι και τους πιο επιτυχημένους. Κατά τις βράδυνες ώρες η πλατεία μεταμορφώνεται σε στέκι τοξικομανών. Ίσως γι αυτό και πολλοί την αποφεύγουν εκείνες τις ώρες θεωρώντας την επικίνδυνη. Ίσως πάλι να είναι αυτός ένας λόγος για τον όποιο έχει αποκτήσει κακή φήμη αλλά και τον χαρακτηρισμό «Εξάρχεια της Θεσσαλονίκης». Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι αρκετές πορείες ξεκινούν από εκεί, καθώς ο κόσμος που την περικλείει είναι κυρίως φοιτητές και άνθρωποι αριστερών φρονημάτων.

Σε ό,τι αφορά τώρα τα μαγαζιά της, είναι πολλών ειδών, όσο και ο κόσμος της. Μαγαζιά για όλα τα γούστα και όλες τις ανάγκες: βιβλιοπωλεία, δισκάδικα, παλαιοπωλεία, καταστήματα ρούχων και αξεσουάρ, ειδών για skating αλλά και για… βιολογικές καλλιέργειες, στούντιο τατουάζ και piercing, κομμωτήρια, internet cafe και πολλά άλλα, σχεδόν πάντοτε εναλλακτικής φυσιογνωμίας. Και φυσικά πολλές καφετέριες, φαγάδικα και μπαρ. Κανένα από αυτά τα μαγαζιά δεν καταλογίζεται στα ακριβά, όλα είναι οικονομικά και γι’ αυτό και είναι το αγαπημένο μέρος των φοιτητών. Συμβουλή: μην φύγετε από την πλατεία αν δε δοκιμάσετε κρέπα. Είναι σίγουρα η καλύτερη της πόλης! Έχει πολλά μαγαζιά για να διαλέξετε, σε όλα όμως θα την ευχαριστηθείτε.

Η πλατεία Ναβαρίνου είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Θεσσαλονίκης αλλά και της φοιτητικής ζωής της πόλης. Είναι ένα μέρος το όποιο κουβαλά μια μεγάλη πολιτισμική κληρονομιά, που αποτυπώνει όλη την ιστορική πορεία της πόλης, από τους ρωμαϊκούς χρόνους και το Βυζάντιο μέχρι και σήμερα. Είναι όμως και ένα από τα αγαπημένα μέρη πολλών σημερινών κατοίκων της και ιδιαίτερα εκείνων που δεν χωράνε στο κυρίαρχο λαϊκο-πόπ πλαίσιο, που είναι (ή δηλώνουν) περισσότερο “ανήσυχοι” ή που απλά δεν τους ταιριάζει η κοσμικότητα της Αριστοτέλους. Για όλους αυτούς τους λόγους, για όλους αυτούς τους ανθρώπους της αξίζει να διατηρηθεί και να παραμείνει. Και χρειάζεται την προστασία και τη φροντίδα όλων μας.

Το πείραμα της Φιλαδέλφειας: ένας γοητευτικός μύθος

0

Κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να πιστεύει τουλάχιστον σε μία θεωρία συνωμοσίας. Όποιος το αμφισβητεί, μπορεί να θυμηθεί κάποια βραδιά σε φιλικό του σπίτι, εκεί όπου η συζήτηση γύρισε «στο σοβαρό» και ο “ψαγμένος” της παρέας πετάχτηκε για να διηγηθεί μια τέτοια θεωρία. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου και την συγκάλυψη εξωγήινων από την κυβέρνηση, ο πιο διαδεδομένος αστικός θρύλος τέτοιου τύπου είναι φυσικά το Πείραμα της Φιλαδέλφειας. Δυστυχώς βρήκα πολλές εκδοχές της ιστορίας, οπότε θα σας παρουσιάσω την πιο δημοφιλή απ’ όλες.

Το USS Eldridge ολοκαίνουργιο στα 1943.

Σύμφωνα με αυτήν λοιπόν, στις 28 Οκτωβρίου του 1943, στα ναυπηγεία της Φιλαδέλφειας το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό διεξήγαγε ένα πείραμα με τίτλο «Project Rainbow» πάνω στο αντιτορπιλικό USS Eldridge. Μεταξύ άλλων, το πείραμα περιλάμβανε τη δημιουργία ενός πεδίου γύρω από το καράβι που θα το έκανε αόρατο στα ραντάρ αλλά και στο μάτι. Μπροστά σε εκατοντάδες αυτόπτες μάρτυρες, κυρίως ναύτες που παρακολουθούσαν από την αποβάθρα και τα γύρω πλοία, το σκάφος υποτίθεται πως εξαφανίστηκε και μετά από λίγο ξαναεμφανίστηκε στην ίδια θέση. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες, το Eldridge εθεάθη για λίγα λεπτά στην ακτή του Norfolk της Virginia. Το πείραμα λοιπόν πέτυχε, αλλά είχε σοβαρές παρενέργειες στο πλήρωμα. Μερικοί βρέθηκαν εντοιχισμένοι μέσα στο μέταλλο του σκάφους σαν τον Χαν Σόλο, άλλοι τρελάθηκαν, έπεσαν σε κώμα και κάποιοι συνέχιζαν να εξαφανίζονται και να ξαναεμφανίζονται σε τυχαίες στιγμές στην μετέπειτα ζωή τους. Το Αμερικάνικο Ναυτικό φυσικά αρνήθηκε τα πάντα.

Ωραία ιστορία, αλλά υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα. ΤΙΠΟΤΑ ΑΠΟ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΣΥΝΕΒΗ. Ποτέ. Ένας τύπος ονόματι Καλ Άλεν την έβγαλε ΟΛΗ από το μυαλό του το 1955, 12 χρόνια μετά το υποτιθέμενο συμβάν. Ο Άλεν ήταν ένας περίεργος, εκκεντρικός τύπος, που ζούσε με τους γονείς του στην Πενσυλβανία διαβάζοντας πολλά βιβλία για παραφυσικά φαινόμενα . Στα περιθώρια ενός από αυτά τα βιβλία, συγκεκριμένα σε ένα που μιλούσε για ΟΥΦΟ, έγραψε την ιστορία για το πείραμα της Φιλαδέλφειας. Έλεγε εκεί πως ο ίδιος ήταν αυτόπτης μάρτυρας και πως είχε δει τα πάντα από το κατάστρωμα ενός διπλανού πλοίου, του USS Furuseth. Επίσης, έγραφε πως είχε περάσει 2-3 εβδομάδες παρέα με τον ίδιο τον Άλμπερτ Αϊνστάιν(!), ο οποίος μάλιστα του είχε παραδώσει ιδιαίτερα μαθήματα πάνω στην… αόρατη τεχνολογία.

Μόλις τελείωσε τις σημειώσεις του, ο Άλεν υπέγραψε από κάτω ως Κάρλος Αλλέντε και ταχυδρόμησε το βιβλίο στο Αμερικάνικο Πολεμικό Ναυτικό. Εκεί οι αξιωματικοί έκαναν την ίδια δουλειά που κάνουν με όλα τα συγγράμματα που τους έρχονται. Το φωτοτύπησαν και το έστειλαν στο Γραφείο Ναυτικών Ερευνών για να περάσει αξιολόγηση κατά τα προβλεπόμενα. Μερικά αντίτυπα της έκθεσης διέρρευσαν και έτσι γεννήθηκε ο μύθος του πειράματος της Φιλαδέλφειας. Το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών κοίταξε τα ημερολόγια του Eldridge του Furuseth, μελέτησε αρχεία από σταθμούς ραντάρ της ανατολικής ακτής και πήρε συνεντεύξεις από ναύτες και αξιωματικούς. Το πόρισμα: τα 2 πλοία δεν ήταν καν στην περιοχή της Φιλαδέλφειας εκείνες τις μέρες και κανένας από τους ναύτες δεν είχε ξανακούσει για αυτό το πείραμα. Χώρια που οι «δεκάδες μάρτυρες» που είδαν το Eldridge να εμφανίζεται στην Virginia δεν βρέθηκαν για να κάνουν δηλώσεις σε κάποια επίσημη έρευνα και πιθανόν δεν υπήρξαν ποτέ.

Το μόνο ενδιαφέρον «στοιχείο» που βρήκα στα διάφορα συνωμοσιολογικά sites είναι μια φωτοτυπία από το ημερολόγιο καταστρώματος του Eldridge από τη μέρα του επίμαχου πειράματος. «Κοιτάξτε καλά τις συντεταγμένες» έγραφαν όλοι με χοντρά FULL CAPS γράμματα. Ε, λοιπόν τις κοίταξα και δεν θα πιστέψετε πού με βγάζουν. Με βγάζουν στην νότια ακτή του λιμανιού της Νέας Υόρκης! Δηλαδή ακριβώς εκεί που βρισκόταν το Eldridge σύμφωνα με την επίσημη αναφορά του Γραφείου Ναυτικών Ερευνών.

Ούτως ή άλλως, στις 22 Αυγούστου 1986 το «μυστήριο» λύθηκε. Βασανισμένος από τύψεις και ετοιμοθάνατος, ο Καρλ Άλεν τα ομολόγησε όλα σε μια τοπική εφημερίδα. Παραδέχτηκε ότι η ιστορία ήταν 100% φτιαχτή και ότι υπεύθυνος για την επινόησή της ήταν μόνο αυτός και το… στομάχι του. Αλλά φυσικά ήταν ήδη αργά. Μέσα από ταινίες, βιβλία και περιοδικά ο μύθος του πειράματος είχε ριζώσει στην ποπ κουλτούρα τόσο καλά, που ακόμα και δυο δεκαετίες αργότερα βετεράνοι του πολεμικού ναυτικού έβγαιναν κι έλεγαν ότι ήταν στον Eldridge και ότι ταξίδεψαν μέσα από την 4η διάσταση.

Το USS Eldridge στα 1951, ενταγμένο ως «Λέων» πλέον στο ελληνικό πολεμικό ναυτικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1951 το Eldridge πέρασε στην κατοχή του Ελληνικού πολεμικού ναυτικού στα πλαίσια ενός Προγράμματος Στήριξης από την Αμερική προς τους συμμάχους της ενάντια στο Σοβιετικό Μπλοκ (τις κομμουνιστικές χώρες της ανατολικής Ευρώπης). Το αντιτορπιλικό παρέμεινε στο ΕΠΝ υπό την ονομασία «Λέων» μέχρι την διάλυση του το 1999, πράγμα που κάνει τον μύθο του πειράματος αρκετά δημοφιλή στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα.

Αλλά γιατί; Αν το πείραμα της Φιλαδέλφειας και όλες αυτές οι κυβερνητικές συνομωσίες είναι ψέματα, τότε γιατί έχουν τόσους πιστούς οπαδούς; Κατά τη γνώμη μου παίζουν 2 παράγοντες. Ο πρώτος είναι ψυχολογικός: άπαξ και δεχτείς μια θεωρία συνομωσίας, μετά ό,τι στοιχείο και να σου φέρουν που να τη διαψεύδει, το απορρίπτεις αυτόματα ως προπαγάνδα ή ως απόπειρα της κυβέρνησης να αποσιωπήσει το συμβάν. Στην ουσία παίρνεις ένα επιχείρημα κατά της συνομωσίας και το μετατρέπεις αυτόματα σε επιχείρημα υπέρ της συνομωσίας.

Ο δεύτερος λόγος είναι ιστορικός. Στον Β παγκόσμιο πόλεμο, η Αμερική πολεμούσε τον Άξονα σε όλα τα πεδία μάχης, πραγματικά ή επιστημονικά, με στόχο την απόλυτη κυριαρχία. Οι πολίτες είχαν εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση. Το κράτος υποσχέθηκε ότι θα μας σώσει από τους Ναζί και το έκανε. Μετά όμως ήρθε ο ψυχρός πόλεμος. Τώρα δεν κάνουμε μάχες στα ίσα. Τώρα πολεμάμε ύπουλα, με κατασκοπεία, προπαγάνδα, δορυφόρους, ψέματα, δολοφονίες και σαμποτάζ. Ξαφνικά η εμπιστοσύνη χάθηκε. Η κυβέρνηση δεν είναι πια ο ήρωας. Είναι ο ψεύτης που κρατάει μυστικά. Το κράτος κάνει πειράματα στους ναύτες του, μας κρύβει εξωγήινους, μας παρακολουθεί με δορυφόρους, μας προπαγανδίζει με ψεύτικα ταξίδια στο φεγγάρι, μας ψεκάζει με αεροπλάνα. Και όποιος καλή ώρα τα αμφισβητεί και απαιτεί σοβαρές αποδείξεις είναι αφελής, είναι υπνωτισμένος από την προπαγάνδα ή, ακόμα χειρότερα, είναι κι αυτός κομμάτι της συνομωσίας!

Ατομικές πράξεις αντίστασης

Αλέξανδρος Παναγούλης

Ο Αλέξανδρος Παναγούλης (2 Ιουλίου 1939 – 1 Μαΐου 1976), πολιτικός και ποιητής, αγωνιστής κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών, έγινε παγκόσμια γνωστός για το γενναίο πνεύμα του και ιδιαίτερα για την απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου στις 13 Αυγούστου 1968. Ύστερα από την πράξη του αυτή συλλαμβάνεται και περνά από μερόνυχτα βασανιστηρίων, κατόπιν από δίκες. Καταδικάζεται σε θάνατο, αλλά η εκτέλεση ματαιώνεται χάρη στις πιέσεις που δέχθηκε ο Παναγούλης να υπογράψει για να του δοθεί χάρη. Αφού μεταφέρεται από την Αίγινα στο Μπογιάτιο, δραπετεύει (5 Ιουνίου 1969) αλλά συλλαμβάνεται ξανά μετά από έναν μήνα. Έκανε πολλές απόπειρες να δραπετεύσει, χωρίς κάποιο αποτέλεσμα. Βρίσκει λυτρωμό στην ποίηση, την οποία συνεχίζει να γράφει με το αίμα του πάνω στους τοίχους, όταν κατασχέθηκαν τα υλικά. Απελευθερώνεται ύστερα από τέσσερα χρόνια.

Την Πρωτομαγιά του 1976 θα σκοτωθεί σε τροχαίο ατύχημα στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, στην Αθήνα. Ήταν μόλις 36 χρονών. Πολλοί υπέθεσαν πως επρόκειτο για σκηνοθετημένη δολοφονία, όμως κάτι τέτοιο δεν αποδείχτηκε ποτέ.

Κώστας Γεωργάκης

«Ο γιος σου δεν είναι ήρωας, είναι ένας άνθρωπος σαν τους άλλους, ίσως μάλιστα να φοβάμαι και λίγο περισσότερο… Φίλα τη γη μας για μένα». «Δεν αντέχω άλλο μετά τρία χρόνια βίας». «Δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά παρά να σκέφτομαι και να ενεργώ σαν ελεύθερο άτομο». Αυτά έλεγε μεταξύ άλλων ο Κώστας Γεωργάκης στον πατέρα του στο τελευταίο σημείωμα που έγραψε το βράδυ τις 18ης Σεπτεμβρίου 1970. Την επόμενη μέρα, 19 Σεπτεμβρίου, στις τρεις τα ξημερώματα έφτασε στην πλατεία Ματεότι, στην Γενόβα και αυτοπυρπολήθηκε. Επειδή ήταν νωρίς, δεν υπήρχαν άτομα για να τον δουν ή να τον σώσουν παρά μόνο μια ομάδα εργατών καθαριότητας, οι οποίοι έσπευσαν να βοηθήσουν αλλά δεν πρόλαβαν. Με το σώμα του μέσα στις φλόγες φώναζε «Ζήτω η ελεύθερη Ελλάδα!». Μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, όπου τελικά έφυγε από την ζωή μετά απο δέκα ώρες.

Το άγαλμα του Κώστα Γεωργάκη στην πόλη της Κέρκυρας.

Γεννήθηκε στις 23 Αυγούστου 1948 και καταγόταν από την Κέρκυρα. Γιος ράφτη, άριστος μαθητής, σπούδαζε Γεωλογία στην Ιταλία και υπήρξε μέλος της ΕΔΗΝ, της νεολαίας της Ένωσης Κέντρου. Τρεις μήνες πριν την αυτοκτονία του δημοσίευσε ανώνυμα σε γενοβέζικο περιοδικό πως υπήρξαν  χουντικοί που κινούνταν στις ελληνικές φοιτητικές οργανώσεις και εμφανίστηκαν επιπλοκές με την αναβολή στρατιωτικών του υποχρεώσεων. Ο ίδιος καταδίκαζε την Χούντα με όποιον τρόπο μπορούσε. Η οικογένειά του στην Κέρκυρα δεχόταν πιέσεις από το καθεστώς. Η σωρός του δεν επιστράφηκε από τους χουντικούς παρά μόνο μετά από τέσσερις μήνες, για τον λόγο ότι η κηδεία του θα αποτελούσε αφορμή για συλλαλητήριο. Τελικά τελέστηκε με μυστικότητα.

«Διότι δεν συνεμορφώθησαν…»

Δεν έχει υπάρξει πουθενά στον κόσμο από την εποχή του Οιδίποδα τυράννου μέχρι σήμερα αυταρχικό καθεστώς που να μην καταδίωξε τους αντιπάλους του με λύσσα. Λίγο ο φόβος των τυράννων που τους κάνει να βλέπουν παντού εχθρούς (γιατί ξέρουν πως είναι λαομίσητοι), λίγο η ιδεολογική τους πώρωση και τα διάφορα σύνδρομα των εκτελεστικών οργάνων τους (που αναλαμβάνουν τη «βρόμικη δουλειά»), το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: ανελευθερία και βαναυσότητα.

Έτσι συνέβη και κατά τη διάρκεια της επτάχρονης δικτατορίας. Από την πρώτη μέρα που ανέβηκαν στην εξουσία οι συνταγματάρχες έβαλαν μπρος ένα σχέδιο εξόντωσης των πολιτικών τους αντιπάλων και φίμωσης κάθε διαφορετικής φωνής, κάποιες φορές ακόμα και με το θάνατο. Ο 15χρονος μαθητής Βασίλης Πεσλής και η 24χρονη Μαρία Παλαβρού υπήρξαν τα πρώτα – και μάλλον τυχαία, είναι αλήθεια –  θύματα, που έπεσαν την ίδια τη νύχτα του πραξικοπήματος. Τις αμέσως επόμενες μέρες και μήνες θα  δολοφονηθούν – σκόπιμα αυτή τη φορά – ο πρώην αντιστασιακός Παναγιώτης Ελής, ο δικηγόρος Νικηφόρος Μανδηλαράς και ο Θεσσαλονικιός Γιάννης Χαλκίδης. Κι από κει και πέρα, ως το τέλος της δικτατορίας, θα προστεθούν και άλλοι πολλοί…

Οι φυλακές της Γυάρου τότε…

Οι εξορίες και τα βασανιστήρια

Οι πολιτικοί αντίπαλοι της χούντας συλλαμβάνονταν από την ΕΣΑ (Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία) και εκτοπίζονταν σε ένα έρημο ξερονήσι των Κυκλάδων, τη διαβόητη Γυάρο. Η επιλογή του τόπου δεν ήταν τυχαία. Διέθετε, βλέπετε, τις απαραίτητες «υποδομές»: μία φυλακή που είχε χτιστεί από τους αριστερούς εξόριστους της μετεμφυλιακής περιόδου (1949-1958), οπότε και «πρωτοαξιοποιήθηκε» το νησί κατ’ αυτόν τον τρόπο. Μέσα στους πρώτους 20 μήνες του χουντικού καθεστώτος ο Παττακός  ισχυριζόταν πως είχαν σταλεί εκεί 6.138 ψυχές. Ο συνολικός αριθμός όμως των εξορισθέντων, όπως δημοσιεύτηκε πρόσφατα (2009) από την «Ελευθεροτυπία», έφτασε ως το τέλος της επταετίας τους 7.840.

Πολύ περισσότεροι από τους εξορισθέντες ήταν οι βασανισθέντες. Χιλιάδες άνθρωποι που είχαν συλληφθεί ως «ύποπτοι αριστερών φρονημάτων» ή απλά ως αντικαθεστωτικοί, περνούσαν από τις εγκαταστάσεις του διαβόητου ΕΑΤ-ΕΣΑ για ανάκριση. Βρισιές, ξύλο, ξερίζωμα μαλλιών, σπάσιμο δαχτύλων και πολλά άλλα – μεταξύ των οποίων ακόμα και εικονικές εκτελέσεις – περιλάμβανε το φρικιαστικό «μενού».

Πολλά θύματα που είχαν συλληφθεί (Χρήστος Ρεκλείτης , Νάντια Βαλαβάνη, Περικλής Κοροβέσης κ.ά.) μιλάνε μέχρι και σήμερα για τις σκοτεινές εκείνες μέρες που έζησαν στα κελιά της φυλακής. Η εξύβριση, η τρομοκράτηση και ο ξυλοδαρμός ήταν, όπως λένε, απλά  η αρχή του βασανισμού τους, διότι στην συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν χειρότερες μέθοδοι ανάκρισης. Η πιο γνωστή ήταν η διαβόητη «φάλαγγα», κατά την οποία οι βασανιστές χτυπούσαν τις πατούσες των φυλακισμένων μέχρι να πρηστούν τόσο πολύ, που να μη χωράνε στα παπούτσια τους. Όπως δηλώνουνε, ο πόνος ήταν τρομαχτικός, διαπερνούσε όλο τους το σώμα και δεν τους επέτρεπε να περπατάνε φυσιολογικά. Συνηθέστερα οι βασανιστές τους κουβαλούσαν πίσω στο κελί τους μέσα σε μια κουβέρτα, ενώ για πολλές μέρες ήταν αναγκασμένοι να πηγαίνουν στην τουαλέτα έρποντας.

Επίσης αρκετά χρησιμοποιήθηκε το μαρτύριο της σταγόνας, που τότε πρωτοεμφανίστηκε στην Ελλάδα, και το ηλεκτροσόκ στα πιο ευάλωτα σημεία του σώματος, βασανιστήριο που οι πρώην κρατούμενοι περιγράφουν ως επίπονο και ατελείωτο. Το μεγαλύτερο όμως φόβο αποτελούσε η σεξουαλική κακοποίηση, κυρίως γυναικών αλλά και ανδρών, η οποία ήταν σπάνια αλλά αποτελούσε μια μόνιμη απειλή.

Πολλοί από τα βασανιστήρια αυτά είχαν πάθει μόνιμη βλάβη στην υγεία τους, όπως ο Σπύρος Μουστακλής, υπόδικος για το αποτυχημένο «κίνημα του ναυτικού», που έμεινε παραπληγικός. Ή όπως η Αμαλία Φλέμινγκ, που είχε πάθει μία μόνιμη ταχυκαρδία. Άλλοι δεν ήταν τόσο τυχεροί και ξεψύχησαν στα χέρια των βασανιστών τους. Ο βουλευτής Θεσσαλονίκης της ΕΔΑ (Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς), Γιώργος Τσαρουχάς, ήταν ένας από τους πρώτους που είχαν αυτή την κατάληξη, στα 1968.

Κοιτώντας από δεξιά προς τα αριστερά: Χατζηζήσης, Θεοφιλογιαννάκος, Μάλλιος: τρεις από τους πιο σκληρούς βασανιστές της Χούντας.

Μα τι σόι άνθρωποι ήταν οι βασανιστές;

Η Λιλή Ζωγράφου, στο βιβλίο της «17 Νοεμβρίου 1973», αναφερόμενη στους συλληφθέντες φοιτητές στην εξέγερση του Πολυτεχνείου που βασανίστηκαν, γράφει: «Από ποιούς Έλληνες στρατολογήθηκαν οι χιλιάδες βασανιστές των Ελλήνων; […] Γιατί είναι γεγονός ότι τα βασανιστήρια των ναζί ωχριούν μπροστά στα μεθοδευμένα βασανιστήρια των δικών μας βασανιστών. Αν εξαιρέσουμε το κομφόρ της ομαδικής εξόντωσης που διαθέτανε τα γερμανικά στρατόπεδα, εμείς ξεπεράσαμε σε θηριωδία τους ναζί». Επίσης γράφει: «Με ποιον τρόπο, με ποια μέσα νικήσαμε την ανθρωπιά του Ρωμιού; Με ποια επιχειρήματα στραγγαλίσαμε το φυσικό συναισθηματισμό του; Πώς τον μεταβάλαμε από γείτονα, συγγενή, κουμπάρο, σε σαδιστή ψύχραιμο, σε βασανιστή όχι ξένων εισβολέων, όχι αλλόγλωσσων κι αλλόθρησκων;»

Η απάντηση ήρθε στη Δίκη των Βασανιστών, στα 1975. Όπως αποκαλύφθηκε τότε, οι βασανιστές προέρχονταν συνήθως από την επαρχία, είχαν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και επιλέγονταν σύμφωνα με ένα προσεκτικά σχεδιασμένο σύστημα.

Αρχικά τους έφερναν στις εγκαταστάσεις του ΕΑΤ-ΕΣΑ,  όπου οι υπαξιωματικοί τους παραλάμβαναν και τους οδηγούσαν μπροστά στο έμβλημα της 21ης Απριλίου, για να ορκιστούν σ’ αυτό και τον αρχηγό τους, ταξίαρχο Ιωαννίδη. Η εκπαίδευσή τους ξεκινούσε με ξυλοδαρμό από τους παλαιότερους οπλίτες. Στη συνέχεια υποβάλλονταν σε πολλά βασανιστήρια, όπως κρέμασμα από τα δέντρα και κάλυψη τεράστιων αποστάσεων με τα γόνατα. Φυσικά το «πακέτο» συμπλήρωνε ο ψυχολογικός πόλεμος, δηλαδή η περιφρόνηση, ο χλευασμός, η ειρωνεία και η μόνιμη επιθετικότητα.

Στόχος ήταν η αποκτήνωση αυτών των ανθρώπων και η πώρωσή τους, ώστε να κάνουν έπειτα αυτά που είχαν τραβήξει και οι ίδιοι σε άλλους. Για τον σκοπό αυτό άλλωστε, στο τέλος της εκπαίδευσής τους τους υποχρέωναν να συμμετέχουν σε ομαδικούς ξυλοδαρμούς. Ένας ανώνυμος βασανιστής που μίλησε στην εκπομπή «Μηχανή του Χρόνου», περιγράφοντας τα συναισθήματά του από εκείνη την εμπειρία ομολόγησε πως “Όσο περισσότερο βασανίζεις, τόσο περισσότερο θέλεις να βασανίζεις. Μεθάς με την πάροδο του χρόνου… Οι τελευταίοι σπασμοί του κρατούμενου σε κάνουν να σκυλιάζεις περισσότερο”.

Ημίγυμνοι στρατονόμοι-βασανιστές της ΕΣΑ διασκεδάζουν μπροστά στο φακό. Τα θύματά τους δεν είχαν μάλλον ανάλογη διάθεση…

Σε μια συνέντευξή του ο πρώην ΕΣΑτζης Ιωάννης Κοντός έλεγε: «Προσπαθούσαν να διαστρεβλώσουν τον χαρακτήρα μας. Αυτά που η πολιτεία αγωνιζόταν να μας μάθει, με τους γονείς μας,με το σχολείο, με την εκκλησία, αυτοί τα ανέτρεψαν όλα μέσα σε τρεις μήνες. Προσπαθούσαν να ξυπνήσουν τον εγκληματία μέσα μας[…]». Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, όπως περιγράφει ένας άλλος ανώνυμος βασανιστής στη «Μηχανή του Χρόνου», τους ρωτούσαν τι θα κάνανε αν ο διοικητής τους τούς ζητούσε να σκοτώσουν τη μάνα τους ή τον πατέρα τους. Όταν εκείνοι απαντούσαν πως δεν θα υπακούγανε, πέφτανε οι παλαιότεροι πάνω τους και τους ξυλοκοπούσαν.

Ύστερα από όλα αυτά, δεν είναι λοιπόν να αναρωτιέται κανείς πως αυτοί οι άνθρωποι έβρισκαν δύναμη και κουράγιο να βασανίζουνε και να καταπατάνε κάθε ηθική αρχή και ανθρώπινο συναίσθημα. Θύματα μιας εξουσίας κτηνώδους, είχαν και οι ίδιοι αποκτηνωθεί.

Καταγγελίες και ποινές

Η Κίττυ Αρσένη είναι και η πρώτη που, καταφέρνοντας να φύγει στο εξωτερικό, κατήγγειλε τους βασανισμούς στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Οι δίκες των βασανιστών έλαβαν χώρα από το καλοκαίρι ως τον χειμώνα του 1975, έναν χρόνο μετά την πτώση της χούντας, σε Αθήνα, Πάτρα και Χαλκίδα, με τους περισσότερους κατηγορουμένους να τιμωρούνται με πολύ ελαφριές ποινές και μερικούς να αθωώνονται. Μεταξύ των αθωωθέντων ο Ευάγγελος Μάλλιος και Πέτρος Μπάμπαλης, που έπεσαν νεκροί λίγο αργότερα. Ο πρώτος τον Δεκέμβριο του 1976 από τα πυρά της οργάνωσης «17 Νοέμβρη» και ο δεύτερος τον Ιανουάριο του 1979 από την οργάνωση «Ιούνης ‘78».

Δολοφονίες στην Θεσσαλονίκη

Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1967 δολοφονείται από αστυνομικούς ο Γιάννης Χαλκίδης. Έπεσε νεκρός από δυο σφαίρες στο στήθος και την κοιλιά που του έριξε ο αστυνομικός Αντώνης Λεπενιώτης, σε μια βίαιη επιδρομή της αστυνομίας στην κεντρική κρυψώνα του ΠΑΜ νέων, του οποίου ήταν στέλεχος, στην οδό Νάτσινα της Ανατολικής Θεσσαλονίκης. Νωρίτερα, στις 2 Σεπτεμβρίου 1967, αυτός και άλλοι τέσσερεις σύντροφοί του (Ν. Χατζηγιάννη, Θ. Καζέλη, Ε. Στεφανίδου και Α. Μπάρα) είχαν ανατινάξει κολόνα της ΔΕΗ έξω από τον χώρο της ΔΕΘ, με σκοπό να την βυθίσουν στο σκοτάδι κατά τη διάρκεια  των εγκαινίων της από τη χουντική κυβέρνηση.

Στις 10 Μαΐου του 1968, γίνεται γνωστή η είδηση ότι ο Γιώργος Τσαρουχάς, βουλευτής της ΕΔΑ,  πέθανε από καρδιακή προσβολή κατά την σύλληψή του. Αργότερα, μετά την πτώση της δικτατορίας, βρέθηκαν φιλμ και φωτογραφίες του κακοποιημένου σώματός του, που έδειχναν τα μοιραία και θανατηφόρα χτυπήματα που είχε δεχτεί μετά την σύλληψή του. Κατά τη νεκροψία βρέθηκε και το σημείωμα της απόφασης της τοπικής οργάνωσης του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη, το οποίο είχε καταπιεί.

 

Τα θεάματα της Χούντας

Εδώ μιλάνε τα όπλα

Δεν αρκεί μόνο να σαι χουντικός φασίστας, πρέπει και να φαίνεσαι! Και τι καλύτερο από στρατιωτικές εκδηλώσεις και πομπώδεις εορτασμούς με λόγους πατριωτικούς, στρατιώτες ντυμένους σαν αρχαίους  πολεμιστές, τανκς και όπλα; Εκδηλώσεις που να τονώνουν το «εθνικό φρόνημα» του λαού, να του θυμίζουν τα «περασμένα μεγαλεία» του και να χαλκεύουν τα αντι-κομμουνιστικά του (φτου, κακά!) αντανακλαστικά;

Αν γυρίσουμε το χρόνο πίσω, στον Απρίλιο του 1968, πιο συγκεκριμένα στις 21, θα ακούσουμε τα ραδιόφωνα να παίζουν από το πρωί στρατιωτικά εμβατήρια και ύμνους δοξαστικούς προς την κυβέρνηση. Για ποιο λόγο άραγε; Μα φυσικά για να ξεσηκωθεί ο λαός και να μπει στο γιορτινό κλίμα της ημέρας! Το χουντικό μωρό κλείνει τον πρώτο του χρόνο και όλοι, γεμάτοι υπερηφάνεια και ευγνωμοσύνη, (οφείλουν να) του λένε το πρώτο του «χρόνια πολλά»!

Εκδηλώσεις διοργανώνονται σε όλη την Ελλάδα. Στις επαρχιακές πόλεις γίνονται παρελάσεις. Από τις πρωινές ώρες οι ντόπιοι, μαθητές, αγρότες και απλοί άνθρωποι παρελαύνουν υποχρεωτικά φορώντας τις τοπικές τους ενδυμασίες. Ύμνοι ακούγονται από τα μεγάφωνα, που εξυμνούν την «επανάσταση του 1967». Την οποία το γνωστό τροπάριο («Μέσα στ’ Απρίλη τη γιορτή») την εξισώνει με το 1821…

Αθάνατη ελληνική λεβεντιά! Ο Παπαδόπουλος χορεύει τσάμικο μαζί με τους νταβλαντισμένους τσολιάδες της προεδρικής φρουράς. Η συνέχεια της παράδοσης προφανής…

Στην Αθήνα θα προηγηθεί δοξολογία στη μητρόπολη. Ο (τοποθετημένος από τη Χούντα) αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος ψέλνει το «Χριστός Ανέστη» υπό την παρουσία όλων των συνταγματαρχών. Έχουμε, βλέπεις, Πάσχα. Στη συνέχεια οι επίσημοι θα κατευθυνθούν στο Παναθηναϊκό στάδιο, όπου το συγκεντρωμένο πλήθος τους περιμένει για να ακούσει την ομιλία των πρωτεργατών. Πριν όμως από αυτή έχουμε σόου! Ελαφρολαϊκά άσματα, θεατρικά σκετς, χορούς, στρατιωτικές επιδείξεις με ΛΟΚατζήδες να πέφτουν από σκοινιά, ΕΣΑτζήδες βασανιστές σε ακροβατικά με μηχανές και άλλα πολλά σε ένα «άνευ προηγουμένου θέαμα», όπως χαρακτηρίστηκε από τον χουντικό Τύπο.

Όπως και στους Ολυμπιακούς αγώνες το 2004, έτσι και τότε είχαμε αναπαραστάσεις στιγμών της ελληνικής ιστορίας. Μόνο που αντί για κυκλαδικά ειδώλια, Καρυάτιδες και Τσιγγάνους είχαμε αρχαίους πολεμιστές και ήρωες του 21. Στους Ολυμπιακούς αγώνες σκοπός της όλης παράστασης ήταν να προσφέρει ένα θέαμα ειρηνικό και για αυτό ελπιδοφόρο και πραγματικά εντυπωσιακό. Αντίθετα, οι δραματοποιήσεις των Χουντικών είχαν ως κέντρο τους τα όπλα και τις λαμπρές μάχες του Έθνους: το Μαραθώνα, τις Θερμοπύλες, τα Δερβενάκια και… φυσικά την οριστική συντριβή των «ξενοκίνητων κομμουνιστικών ορδών» το 1949 στο Γράμμο. Το νέο «Μαραθώνα», όπως διαλαλούσαν τα μεγάφωνα.

Ένας θλιβερός θίασος τραγουδιστών, ηθοποιών και άλλων καλλιτεχνών, υπό τις οδηγίες του αλήστου μνήμης Μανόλη Καστρινού ανέλαβε να ψυχαγωγήσει το κοινό. Κάποιοι από αυτούς παραμένουν και σήμερα ιδιαίτερα γνωστοί: Γιάννης Πουλόπουλος, Ντίνος Ηλιόπουλος, Ρένα Βλαχοπούλου, Γιώργος Ζαμπέτας, Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Όλοι αυτοί, μαζί και με άλλους που δεν αναφέρονται εδώ, ήταν την ημέρα εκείνη στο Καλλιμάρμαρο. Τραγουδούσαν και να διασκέδαζαν το κοινό για την πρώτα γενέθλια του καθεστώτος. Πολλή χαρά στις καρδιές και τις τσέπες τους…

Στιγμιότυπο από τις αρχαιοελληνικές «φιέστες» που διοργάνωνε στα 1936-1940 ο Ιωάννης Μεταξάς, ο πρώτος διδάξας της χουντικής μας κιτσαρίας.
Και η… επανέκδοση από τους συνταγματάρχες. Εδώ βλέπουμε μάλλον τους… Πέρσες να μπαίνουν στο Καλλιμάρμαρο, έτοιμοι να χτυπηθούν με τους Έλληνες στο νέο… Μαραθώνα.

 

Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα…

Όμως ένα χρόνο μετά, στην επέτειο των δύο χρόνων της δικτατορίας, τα πράγματα δεν πήγαν όπως τα περίμενε ο Παπαδόπουλος. Αντί να ακούσει «χρόνια πολλά», άκουσε… χάχανα! Στο Καλλιμάρμαρο και πάλι ο τότε δικτάτοράς μας είχε μαζέψει μαθητές των Γυμνασίων της Αθήνας για να τους μιλήσει για τα «ιδεώδη» της «επανάστασης». Η εξέλιξη όμως της γιορτούλας δεν του άρεσε καθόλου, μιας και ξεκίνησε μια ομιλία που δε τελείωσε ποτέ. Για την ακρίβεια δεν κατάφερε καν να την αρχίσει, μιας και σε κάθε του λέξη το κοινό, οι μαθητές δηλαδή, χειροκροτούσαν, γιουχάιζαν και γελούσαν αποδοκιμαστικά προς το «πρωθυπουργό». Ο δικτάτορας δεν κατάφερε να απευθύνει στη μαθητιώσα νεολαία ούτε μια κουβέντα!

Και μια μαρτυρία:

«Ήμουνα εκεί 16 χρονών, πέμπτο Γυμνάσιο αρρένων, Αραχώβης, Εξάρχεια. Γελούσαμε και ουρλιάζαμε συνεχώς. Είχαμε και πακέτα προφυλακτικά, τα φουσκώσαμε και παίζαμε βόλεϊ. Γέμισε το στάδιο καπότες».

Για αυτή την ανυπακοή τους οι νέοι έπρεπε να πάρουν ένα καλό μάθημα. Τις επόμενες μέρες έλαβε χώρα η περίφημη «Επιχείρηση ψαλίδι», κατά την οποία αρκετοί νέοι κουρεύτηκαν «γουλί» από τους αστυνομικούς στο Περιστέρι. Η ιδέα ανήκε στον συνταγματάρχη Ιωάννη Λαδά, ο οποίος ήταν τότε υπεύθυνος της «διαπαιδαγώγησης» της νεολαίας.

Γνωστοί καλλιτέχνες του κινηματογράφου φωτογραφίζονται χαμογελαστοί μαζί με τον δικτάτορα Παπαδόπουλο. Ανάμεσά τους ο Λάμπρος Κωσταντάρας, η Μάρω Κοντού, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, ο Παντελής Ζερβός. Η καριέρα πάνω απ’ όλα…

Φρου-φρου και αρώματα

Εκτός όμως από τα παραπάνω δε θα μπορούσε να λείπει και μια δόση γκλίτερ. Οι επιδείξεις μόδας, κομμωτικής και μακιγιάζ διοργανώνονταν η μία μετά την άλλη, όπως και οι εκθέσεις ζωγραφικής, τα διάφορα φεστιβάλ και οι «Ολυμπιάδες τραγουδιού», καθώς και οι πάσης φύσεως εκδηλώσεις παραδοσιακού-λαογραφικού περιεχομένου. Σε αντίθεση με τις στρατιωτικές παρελάσεις και τα θεάματα, οι «κοσμικές» αυτές διοργανώσεις ήταν πιο προσιτές στο κοινό, πιο «ανάλαφρες» και οπωσδήποτε μαζικότερης απεύθυνσης. Επιπλέον, πρόσθεταν τα άτομα που τις επισκέπτονταν στην «υψηλή κοινωνία» του ’73.

«Τόση μπάλα είχαμε να δούμε από τη Χούντα»

Το μόνο που έλειπε ήταν «αυτό το κάτι» που θα απασχολούσε τους ανθρώπους απ’ τα προβλήματα τους και θα τους επικέντρωνε σε αυτό. Αυτό το κάτι ήταν το ποδόσφαιρο, το οποίο παραδοσιακά ελκύει κυρίως τους άντρες. Γίνονταν, όπως πάντα, πολλοί αγώνες και η Χούντα τους εκμεταλλευόταν δεόντως. Ιδίως την περιβόητη επιτυχία του (αγαπημένου της) Παναθηναϊκού στους αγώνες του Πανευρωπαϊκού Κυπέλλου του 1970-71, οπότε έφτασε στον τελικό, την προέβαλε ως ένα νέο «εθνικό άθλο». Τα βογκητά των κρατουμένων και των βασανιζομένων ήταν πολύ αδύναμα για να σκεπάσουν στις ζητωκραυγές των φιλάθλων…

Ο Πατακός (στο κέντρο) με τον Μακαρέζο (δεξιά) στο γήπεδο, να παρακολουθούν υπό βροχή την αγαπημένη ομάδα του καθεστώτος, τον Παναθηναϊκό.

Στις περιγραφές των αγώνων οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί ενημέρωναν το κοινό και για τους πολιτικούς που βρίσκονταν στις κερκίδες: τον Ασλανίδη, τον Παττακό, τον Μακαρέζο και άλλους. Ήταν τα «κοσμικά» του αθλητισμού. Ανάμεσα στους τακτικούς θαμώνες των γηπέδων και η «πρώτη κυρία» του έθνους, η Δέσποινα Παπαδοπούλου, η οποία πρώτη-πρώτη έτρεχε σε κάθε ματς του Παναθηναϊκού, του οποίου δήλωνε μεγάλη φαν.

Όλα αυτά, για να έρθουν οι χουντικοί σε επαφή με τον λαό και να του δείξουν πως διαθέτουν και ένα καλό προσωπείο πέρα απ τη φασιστική τους διάθεση. Με τα δημόσια έργα, τις διάφορες θεσμικές αλλαγές ( βλ. διαγραφή αγροτικών χρεών ), την τροφοδοσία της αγοράς με καταναλωτικά είδη, τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, τα μπουζούκια, τα θερινά θέατρα και το κατακλυσμό των αστικών κέντρων από Ι.Χ., το σλόγκαν «ΝΑ ΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΛΑ» είχε ριζώσει βαθιά στις ψυχές των ανθρώπων. Οι οποίοι, θέλοντας και μη, έπρεπε να δείχνουν πως περνάν όντως καλά. Φήμες λένε πως δεν είναι λίγοι οι οποίοι όντως πίστευαν πως περνούσαν καλά…

Δημοφιλή Άρθρα

Τα αγαπημένα

Στην Κόλαση δεν πάνε μόνο οι αμαρτωλοί

Στην Κόλαση δεν ανήκουν μόνο οι αμετανόητοι αμαρτωλοί, όπως θα υποστήριζε η εκκλησία, αυτοί που έχουν διαπράξει τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα, όπως να έλεγε...